Ömer YERLİKAYA
Enflasyon?
11.09.2019

Enflasyon…

Enflasyon sözlük anlamında ekonominin karmaşık sözcükleri ile süslü olsa da kısaca halk ağzı ile hayat pahalılığı demektir. Bir yanda değişim aracı olan paranın değeri düşerken diğer yanda satın alınacak ürünlerin fiyatlarının yükselmesi anlamı taşır. Bu durumda her geçen gün aynı birim para ile daha az şeyler satın alabilirsiniz manası çıkar. Örneğin on miktar para ile bir kilo helva satın alındığınızı varsayalım. Paranın değeri düşmese sabit kalsa bile enflasyon nedeni ile bir zaman sonra helvanın fiyatı artacaktır. Söz gelimi altı ay sonra on birim paraya bu kez aynı helvadan sadece yedi yüz gram satın alabileceksiniz. Üç yüz gram daha az helva satın almış oluyorsunuz. Oysa aynı parayı vererek az helva almak enflasyonun bir karşılığıdır. Enflasyon yükselirken ücretlilere, sabit gelirlilere ve çalışan maaşlarına da zam yapılır. Bu kesim ile masaya oturulduğunda bir taraf gerçek enflasyondan ve hayat pahalılığından söz ederek piyasa şartlarına göre zam istemektedir. Düşüncelerin de on miktar para ile bir kilo helva alabilmek ve bir kısımda artırarak enflasyonun üzerin de bir birikime yani refah payına sahip olmak ister. Bunu doğal bir durum gibi karşılar.

Ancak işveren için bu durum çok farklıdır. Enflasyonun düşük çıkması için bazı masa başı oyunlarına başvurur. Bazı ürünlerin fiyatını suni olarak düşürür. Bazı sıklıkla kullanılmayan ürünleri oransal büyüklükte sepete girmesini sağlar. Ve yine çok kullanılan söz konusu ürünlerin sepetteki etkinliğini azaltır. Bu yolla düşük enflasyon rakamlarına ulaşılması hedeflenir. Bu ne işe yarar? Maaşlara daha az zam yapılır. Enflasyon düşüyor gerekçesi ile piyasalara canlılık katılacağı var sayılır. Ekonomide azalan enflasyonla birlikte olumlu tepkilerin çoğalması beklenir. Bu durum ülkemizde çok eski yıllardan beri kullanılan bir yöntemdir. Bir süreliğine oyalama taktiği gibidir. Ve bir süreliğine olumlu etkileri de görülebilir ama sonrası için durum iç açıcı olmaz. Zira bütün oynamalar fiyatları olduğundan düşük göstermek içindir. Ekonomiye uyarıcı etkisi yapması beklenir. Ancak bir süre sonra zararı daha büyük olacaktır. Enflasyonla mücadelenin en etkili yolu üretimdir. Dışarıya olan bağımlılığı azaltmak ve üretim yapabilmektir. Çeşitlenmiş tüketimi ancak üretim ile kontrol altında tutabilirsiniz. Üretim hem fiyatları kontrol etmede hem zam yapılmasının önüne geçmede etkin bir uygulamadır. Yeterli üretim söz konusu olduğunda tüketim sorunu yaşanmaz. Aksine üretimin tüketiciye ulaştırılması için de cazip öneriler bile sunulur. Bir bakıma üretimi aktif duruma getirebilmek için de tüketim teşvik edilir. Arz ve talep dengesi piyasayı ve fiyatları dengeler.

Tüketilmeyen hiç bir şey üretilmez. Üretiliyorsa da muhakkak tüketilmesi gerekir. Günümüzde sürekli yükselip can yakan enflasyona canavar gözü ile bakılmaktadır. Ücret artırımını kısa sürede yok eden ve sürekli yeni zamlarla şişen fiyatlar hayat pahalılığı olarak insanlara geri dönmektedir. Enflasyonla mücadele etmek hiç kolay değildir. Dengesi bozulan piyasalara yeniden güven vermek ve fiyatları sabit tutabilmek güç iştir. Zamlar birbirini tetikler ve yeni zamlar ortaya çıkar. Bu bakımdan enflasyon sürekli beslenerek büyür. Bir bakıma canavar yakıştırması yapılması bundandır. Enflasyon hayatı olumsuz etkiler, aileleri batırır, iş yerlerini iflasa zorlar. Pek çok iş yeri kapanır. Bu olumsuzlukları durdurmak zordur. Bir olumsuzluk başka bir alana farklı bir olumsuzluk olarak yansır ve bu zincir giderek büyür.

Örneğin akaryakıt gibi temel ürünler zam yapıldığında bu zamlar piyasadaki bütün ürünleri etkiler. Aşikârı ya da gizli zamlar üst üste gelir. Bozuk piyasalar da istikrar elden gider. Keyfi uygulamalar, keyfi zamlar piyasanın biçimini daha da bozar. Denetim sistemi yok olur. Halk yoksullaşır, yaşam standardı düşer. Toplumsal ahenk bozulur. Ve bütün bu olumsuzluklar enflasyonu besleyen ana kaynak gibidirler. Enflasyon büyürken ücretler düşer paranın satın alma değeri bir zaman sonra bir şey ifade etmez. Eskiden üç adet aldığınız şeyden şimdilerde aynı parayı vermenize rağmen sadece bir adedini ancak satın alabilirsiniz. İki birim ürün hayatınızdan kayıp gitmiş demektir. Tüketici toplumlarda enflasyonu kontrol edebilmek hiç kolay değildir. Tükettiğiniz hemen her şeyi dışarıdan satın alıyorsanız kuralsız bir ekonomi ile iç içesiniz demektir. Kuralsız ekonomiden kasıt sizin bir yetkiniz yoktur ama kural sadece karşı tarafın isteklerine göre biçim kazanır. Bu durumda yüksek zamlara boyun eğmek durumundasınız. Enflasyon insanlara her zaman sıkıntı ve huzursuzluk getirmiştir. Hafife alınacak bir yanı yoktur.

                                                                                                                                                             Sevgi ile kalın. 


Bu makale 67 kez okundu.

Yazarın Diğer Yazıları